Bu liste nasıl hazırlandı?
Listede sadece Türkçe baskısı olan kitaplar var. Sıralama bir "en iyi" sıralaması değildir; her kitabın güçlü ve zayıf yanı birlikte verildi. Yayınevi ve çevirmen bilgileri kitapçı ve katalog kayıtlarından alındı; tüm künyeler yazının sonundaki kitap kutusunda ve Kütüphane sayfasında.
1. Atomik Alışkanlıklar — James Clear
Pegasus Yayınları, 2019. Özgün adı: Atomic Habits (2018).
Ne anlatıyor? Alışkanlığı dört adımlı bir döngüye ayırır ve her adım için bir kural önerir: belirgin, cazip, kolay ve tatmin edici yap. Kötü alışkanlıklar için kuralları tersine çevirir.
En işe yarar fikri: İki dakika kuralı ve kimlik temelli alışkanlıklar. "Koşu yapacağım" yerine "koşan biriyim" demek, her tekrarı bir kimlik oyuna çevirir.
Zayıf yanı: Anekdot ağırlıklıdır; bazı iddialar araştırmalarla değil hikâyelerle desteklenir.
Nitorel Habit'te: Her alışkanlığı iki dakikalık sürümüyle ekle. Ayrıntılı özet: Atomik Alışkanlıklar özeti.
2. Alışkanlıkların Gücü — Charles Duhigg
Boyner Holding Yayınları, çev. Handan Balkara. Özgün adı: The Power of Habit (2012).
Ne anlatıyor? İşaret–rutin–ödül döngüsünü bireyler, şirketler ve toplumlar üzerinden hikâyelerle anlatır. Kilit alışkanlık fikri bu kitaptan yayıldı.
En işe yarar fikri: Alışkanlık değiştirmenin "altın kuralı": işareti ve ödülü koru, rutini değiştir. Bkz. alışkanlık döngüsü.
Zayıf yanı: Gazetecilik kitabıdır; anlatı güçlü, uygulama adımları dağınıktır. Bazı vakalar bilimsel kanıttan çok örnek olarak okunmalı.
Nitorel Habit'te: Bırakmak istediğin davranışı bir Kaçın alışkanlığı olarak ekle, yerine koyacağın rutini ayrı bir Yap alışkanlığı yap.
3. Küçük Alışkanlıklar — BJ Fogg
Pegasus Yayınları, 2021, çev. Sevinç Seyla Tezcan. Özgün adı: Tiny Habits (2019).
Ne anlatıyor? Davranışı motivasyon, yetenek ve uyarı üçlüsüyle açıklar. Yeni davranışı gülünç derecede küçültüp mevcut bir rutinin arkasına bağlamayı ve hemen kutlamayı önerir.
En işe yarar fikri: Çapa: "Dişlerimi fırçaladıktan sonra…" kalıbı. Bkz. alışkanlık yığma.
Zayıf yanı: Kutlama adımının etkisi kendi programından gelen gözlemlere dayanır; bağımsız kontrollü deneylerle sınırlı biçimde test edildi.
Nitorel Habit'te: Alışkanlığın adına çapayı yaz. Ayrıntılı özet: Küçük Alışkanlıklar özeti.
4. İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar — Wendy Wood
Epsilon Yayınevi, 2021, çev. Özge Yılmaz. Özgün adı: Good Habits, Bad Habits (2019).
Ne anlatıyor? Alışkanlık araştırmalarında 30 yılı aşkın deneyimi olan bir psikoloğun bakışıyla bağlam, tekrar ve sürtünmenin rolü.
En işe yarar fikri: Sürtünme. İyi davranışın yolunu kısalt, kötü davranışınkini uzat. Bkz. kötü alışkanlığı bırakmak.
Zayıf yanı: Diğerlerine göre daha az "adım adım"dır; pratik reçete arayan okura yavaş gelebilir.
Nitorel Habit'te: Sürtünme önlemlerini aldıktan sonra davranışı takip et; ortam işi yapar, uygulama sonucu gösterir.
5. Değişimi Başlat — Katy Milkman
Mona Kitap, 2025. Özgün adı: How to Change (2021).
Ne anlatıyor? Değişimin önündeki engelleri (erteleme, unutkanlık, tembellik, özgüven eksikliği) tek tek ele alır ve her biri için davranış biliminden bir çözüm sunar.
En işe yarar fikri: Engeli teşhis et, ona uygun aracı seç. Taze başlangıçlar, cazibe paketleme ve uygulama niyetleri bu kitabın ana araçlarıdır. Bkz. taze başlangıç ve cazibe paketleme.
Zayıf yanı: Alışkanlıktan çok "değişime başlamak" üzerinedir; uzun vadeli sürdürme kısmı diğer kitaplara göre daha kısadır.
Nitorel Habit'te: Yeni bir alışkanlığa bir dönüm noktasında başla: haftanın ilk günü ya da bir değişiklikten sonraki ilk gün.
Hangi sırayla okumalı?
| Durumun | Başla | Sonra |
|---|---|---|
| Hemen uygulamak istiyorum | Atomik Alışkanlıklar | Küçük Alışkanlıklar |
| Neden işe yaradığını anlamak istiyorum | İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar | Değişimi Başlat |
| Hikâyelerle öğrenirim | Alışkanlıkların Gücü | Atomik Alışkanlıklar |
| Çok denedim, hep bıraktım | Küçük Alışkanlıklar | İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar |
Dördünü birden okumak gerekmez. İkisinin aynı soruya verdiği farklı cevapları görmek için kitapları karşılaştırmak yazısına bak.
Bu yazıda geçen kitaplar
- Atomik Alışkanlıklar
- Alışkanlıkların Gücü: Özel ve İş Hayatımızda Alışkanlıklarımızın Ardında Ne Yatar?
- Küçük Alışkanlıklar: Her Şeyi Değiştiren Küçük Değişiklikler
- İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar: Olumlu ve Kalıcı Değişimler Yaratma Rehberi
- Değişimi Başlat: Bulunduğunuz Noktadan Olmak İstediğiniz Yere Ulaşmanın Bilimi
Tüm kitaplar ve onları anan yazılar: Kütüphane.
Kaynaklar
- Clear, J. (2018). Atomic Habits. Avery. Türkçesi: Atomik Alışkanlıklar, Pegasus Yayınları, 2019.
- Duhigg, C. (2012). The Power of Habit. Random House. Türkçesi: Alışkanlıkların Gücü, çev. Handan Balkara, Boyner Holding Yayınları.
- Fogg, B. J. (2019). Tiny Habits. Houghton Mifflin Harcourt. Türkçesi: Küçük Alışkanlıklar, çev. Sevinç Seyla Tezcan, Pegasus Yayınları, 2021.
- Wood, W. (2019). Good Habits, Bad Habits. Farrar, Straus and Giroux. Türkçesi: İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar, çev. Özge Yılmaz, Epsilon Yayınevi, 2021.
- Milkman, K. (2021). How to Change. Portfolio. Türkçesi: Değişimi Başlat, Mona Kitap, 2025.
Bu nota bağlanan yazılar
Okuduğunu bugün dene: Nitorel Habit'te bir alışkanlık ekle, tek dokunuşla işaretle.