Rakip her zaman cebinde
Yeni bir davranışın karşısında sadece eski alışkanlık yoktur; her an elde olan, anında ödül veren bir cihaz da vardır. Gloria Mark ve arkadaşları 2008'de kesintiye uğrayan çalışanların işlerini daha hızlı bitirdiğini ama daha fazla stres, zaman baskısı ve çaba bildirdiğini gösterdi. Kesinti sadece zaman kaybettirmez, yorar.
DEHB'de dikkat zaten dış uyaranlara daha açık olduğu için, ortamı düzenlemek bir tercih değil bir ön koşuldur.
Eyal: Dikkat dağınıklığı içeriden başlar
Nir Eyal Pürdikkat'te (özgün adı Indistractable) dikkat dağınıklığının çoğunlukla bir iç tetikleyiciyle başladığını söyler: can sıkıntısı, kaygı, yorgunluk. Telefona uzanmak, bu rahatsız hissi bastırmanın en kolay yoludur.
Eyal'in dört adımı:
- İç tetikleyicileri tanı. Telefona uzanmadan önce ne hissettiğini fark et ve not et.
- Zaman kutuları kur. Gününü önceden bloklara böl; yeni alışkanlık için de bir blok ayır.
- Dış tetikleyicileri azalt. Bildirimleri kapat, gereksiz uygulamaları kaldır.
- Ön taahhüt ver. Kendini önceden bağla: bir arkadaşla buluşma, internet engelleyici, telefonu başka odaya koymak.
Newport: Odak bir ritüeldir
Cal Newport Pürdikkat'te (özgün adı Deep Work; Türkçede iki farklı kitap aynı adla yayımlanmış) odaklanmayı bir beceri ve rutin olarak anlatır. Önerilerinden ikisi alışkanlık kurmakla doğrudan ilgilidir:
- Ritüel: Derin çalışmaya her seferinde aynı yerde, aynı hazırlıkla başlamak. Bu, bir çapa gibi çalışır.
- Kapanış ritüeli: Günün sonunda yarım kalan işleri yazıp "bitti" demek. Zihnin açık işler listesini kapatır.
Wood: Sürtünmeyi yeniden dağıt
Wendy Wood'un sürtünme fikrini dikkat için uygula: dikkat dağıtıcıları zorlaştır, yeni davranışı kolaylaştır.
| Daha zor | Daha kolay |
|---|---|
| Telefon başka odada, sessizde | Okunacak kitap masanın üstünde, açık |
| Sosyal medyadan oturum kapalı | Yürüyüş ayakkabıları kapının önünde |
| Bildirimler kapalı | Çalışma dosyası bilgisayar açılınca kendiliğinden açılıyor |
| Tarayıcıda tek sekme | Zamanlayıcı görünür yerde |
Ayrıntılı örnekler kötü alışkanlığı bırakmak yazısında.
Alışkanlık uygulamasının kendisi de dikkat dağıtabilir
Bir alışkanlık uygulaması, rozetler, puanlar ve sık bildirimlerle başka bir dikkat tuzağına dönüşebilir. İşaretlemek, davranışın kendisinden daha çok zaman almamalı.
Bu yazıda geçen kitaplar
- Pürdikkat: Dikkatinizi Nasıl Toplar ve Hayatınızın Kontrolünü Elinize Alırsınız?
- Pürdikkat: Odaklanma Becerisini Nasıl Yitirdik, Nasıl Geri Kazanabiliriz?
- İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar: Olumlu ve Kalıcı Değişimler Yaratma Rehberi
Tüm kitaplar ve onları anan yazılar: Kütüphane.
Kaynaklar
- Eyal, N. (2019). Indistractable. BenBella Books. Türkçesi: Pürdikkat, çev. Vildan Kalafat Ceylan, Nova Kitap.
- Newport, C. (2016). Deep Work. Grand Central Publishing. Türkçesi: Pürdikkat, çev. Onur Öztürk, Metropolis Yayıncılık.
- Wood, W. (2019). Good Habits, Bad Habits. Farrar, Straus and Giroux. Türkçesi: İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar, çev. Özge Yılmaz, Epsilon Yayınevi, 2021.
- Mark, G., Gudith, D., & Klocke, U. (2008). The cost of interrupted work: More speed and stress. Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI '08), 107–110.
Bu nota bağlanan yazılar
- DEHB'de Alışkanlık Neden Farklı Çalışır?
- Telefon ve Bilgisayarda Aynı Anda
- Dağınık Zihinler İçin Kitaplar
- Odak ve Zaman Üzerine Üç Kitap
- Telefon, Dikkat ve Dopamin: Dijital Alışkanlık Kitapları
- Hangi Sorun, Hangi Kitap? Alışkanlık Kitapları Haritası
- Erteleme: Tembellik Değil, Duygu Kaçışı
- Dikkati Eğitmek: İradenin Eski ve Yeni Okulları
Okuduğunu bugün dene: Nitorel Habit'te bir alışkanlık ekle, tek dokunuşla işaretle.