Künye
Küçük Alışkanlıklar: Her Şeyi Değiştiren Küçük Değişiklikler, BJ Fogg. Pegasus Yayınları, 2021, çev. Sevinç Seyla Tezcan. Özgün adı Tiny Habits (Houghton Mifflin Harcourt, 2019).
Fogg, Stanford'da Davranış Tasarımı Laboratuvarı'nı kurdu. Kitap, yıllarca yürüttüğü "Tiny Habits" programının deneyimine dayanır.
Davranış modeli
Fogg'un merkez fikri, 2009'da yayımladığı davranış modelidir:
Davranış = Motivasyon × Yetenek × Uyarı
Bir davranış, motivasyon ve yetenek bir eşiğin üstündeyken bir uyarı geldiğinde gerçekleşir. Motivasyon yüksekse zor bir davranış bile yapılır; motivasyon düşükse sadece kolay davranışlar yapılır. Uyarı yoksa hiçbir şey olmaz.
Buradan çıkan pratik sonuç: motivasyona güvenme, çünkü dalgalanır. Davranışı kolaylaştır ve iyi bir uyarı bul.
Tarif: çapa, minik davranış, kutlama
| Parça | Ne | Örnek |
|---|---|---|
| Çapa | Zaten yaptığın bir an | Kahve makinesini çalıştırdıktan sonra |
| Minik davranış | 30 saniyeden kısa sürecek kadar küçük | Bugünün tek önceliğini yazacağım |
| Kutlama | Hemen ardından olumlu bir his | İçinden "işte bu" demek, yumruk sıkmak |
Çapa için bkz. alışkanlık yığma, minik davranış için küçük başlamak.
Kutlama ve "parlama"
Fogg, alışkanlığı yerleştiren şeyin tekrar sayısından çok duygu olduğunu savunur. Davranıştan hemen sonra hissedilen küçük başarı duygusuna "parlama" der ve kutlamanın bu duyguyu bilinçli olarak yaratmanın yolu olduğunu söyler.
Okurken: Bu, kitabın en özgün ama en az test edilmiş iddiasıdır. Kutlamanın etkisi büyük ölçüde Fogg'un kendi programından gelen gözlemlere dayanır; bağımsız, kontrollü deneylerle sınırlı biçimde sınandı. Kendi deneyiminle test etmeye değer, ama kanıtlanmış bir mekanizma gibi okunmamalı.
Motivasyon dalgası
Fogg, motivasyonun yüksek olduğu anları ("dalga") zor ama tek seferlik işler için kullanmayı önerir: spor salonuna üye olmak, mutfağı yeniden düzenlemek, uygulamaları silmek. Bu tek seferlik işler, sonraki günlerin minik davranışlarını kolaylaştırır. Motivasyonun düşük olduğu günler ise minik davranışlarla geçer.
Alışkanlık bozmak
Kitabın ikinci yarısı kötü alışkanlıklara ayrılır. Fogg önce uyarıyı kaldırmayı, sonra davranışı zorlaştırmayı, en son motivasyonu azaltmayı önerir. Bu sıralama Wendy Wood'un sürtünme fikriyle aynı yöne bakar; bkz. kötü alışkanlığı bırakmak.
Eleştiriler
- Kanıt düzeyi. Davranış modeli yaygın kullanılan bir çerçevedir ama kesin bir formül değildir; kitaptaki başarı hikâyeleri program katılımcılarından gelir.
- Fazla küçük kalma riski. Minik davranışı büyütme kısmı kitapta görece kısa anlatılır. "Bir diş arası" ne zaman "tüm dişler" olur? Bunun için alışkanlığı ölçmek yazısındaki otomatiklik soruları yardımcı olabilir.
- Kutlama herkese uymaz. Bazı okurlar kutlama adımını yapay bulur. Daha sade bir alternatif, işaretleme anının kendisidir.
Clear ile farkı
Atomik Alışkanlıklar ile çok örtüşür; fark vurguda: Clear sistem ve kimliği, Fogg duygu ve kolaylığı öne çıkarır. Ayrıntılı karşılaştırma kitapları karşılaştırmak yazısında.
Bu yazıda geçen kitaplar
- Küçük Alışkanlıklar: Her Şeyi Değiştiren Küçük Değişiklikler
- Atomik Alışkanlıklar
- İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar: Olumlu ve Kalıcı Değişimler Yaratma Rehberi
Tüm kitaplar ve onları anan yazılar: Kütüphane.
Kaynaklar
- Fogg, B. J. (2019). Tiny Habits. Houghton Mifflin Harcourt. Türkçesi: Küçük Alışkanlıklar, çev. Sevinç Seyla Tezcan, Pegasus Yayınları, 2021.
- Clear, J. (2018). Atomic Habits. Avery. Türkçesi: Atomik Alışkanlıklar, Pegasus Yayınları, 2019.
- Wood, W. (2019). Good Habits, Bad Habits. Farrar, Straus and Giroux. Türkçesi: İyi Alışkanlıklar Kötü Alışkanlıklar, çev. Özge Yılmaz, Epsilon Yayınevi, 2021.
- Fogg, B. J. (2009). A behavior model for persuasive design. Proceedings of the 4th International Conference on Persuasive Technology (Persuasive '09).
Bu nota bağlanan yazılar
Okuduğunu bugün dene: Nitorel Habit'te bir alışkanlık ekle, tek dokunuşla işaretle.