Daha Az, Daha İyi: Öncelik ve Sistem Kitapları

Alışkanlık mı, sistem mi?

Alışkanlıklar tek tek davranışlardır; hayat ise onların toplamıdır. On alışkanlığı birden takip etmeye çalışan biri, aslında bir öncelik sorunu yaşıyordur. Bu listedeki kitaplar alışkanlığın bir üst katına bakar: neyi yapacağını nasıl seçersin, aklındaki işleri nereye koyarsın ve işin içinde nasıl kaybolursun?

İş Bitirici — David Allen

Babıali Kültür Yayıncılığı. Özgün adı: Getting Things Done (2001; gözden geçirilmiş baskı 2015).

Ne anlatıyor? GTD yönteminin kaynak kitabı. Allen, aklında tuttuğun her açık işin zihinsel bir yük olduğunu söyler ve beş adım önerir: yakala, netleştir, düzenle, gözden geçir, yap.

En işe yarar fikri: İki dakika kuralı (iki dakikadan kısa süren işi hemen yap) ve haftalık gözden geçirme. Francis Heylighen ve Clément Vidal 2008'de GTD'nin ilkelerini bilişsel bilim açısından değerlendirdi ve yöntemin, zihinsel yükü dışarı aktarma gibi mekanizmalarla tutarlı olduğunu yazdı.

Zayıf yanı: Kurulumu ağırdır; yöntemi eksiksiz uygulamaya çalışan biri ilk haftalarda boğulabilir. Bir kerede değil, adım adım benimsemek daha gerçekçi.

Nitorel Habit'te: Haftalık gözden geçirmeyi bir alışkanlık yap: Haftada N kez sıklığında, N = 1. Yöntemin ayrıntılı anlatımı Nitorel'in ana sitesindeki GTD yazısında.

Özcülük — Greg McKeown

Nova Kitap, 2023, çev. Ladin Arda. Özgün adı: Essentialism (2014). Koridor Yayıncılık'tan 2016'da "Öz" adıyla da yayımlanmıştı.

Ne anlatıyor? McKeown'un sloganı "daha az ama daha iyi"dir. Her şeye evet demek, hiçbir şeyde iyi olmamak demektir. Kitap önemli olanı ayırt etmeyi, gerisine kibarca hayır demeyi ve sistemi bu seçime göre kurmayı anlatır.

En işe yarar fikri: %90 kuralı. Bir seçeneği 0–100 arası puanla; 90'ın altındaysa onu 0 say. Kesin bir "evet" değilse, "hayır"dır.

Zayıf yanı: Hayatı üzerinde geniş kontrolü olan okura göre yazılmıştır; her işte "hayır" demek mümkün değildir.

Nitorel Habit'te: Yeni bir alışkanlık eklemeden önce %90 kuralını uygula. Aynı anda üçten fazla alışkanlık takip etmek çoğu zaman bir öncelik sorununun işaretidir.

Akış — Mihaly Csikszentmihalyi

Buzdağı Yayınevi, 2017, çev. Barış Satılmış. Özgün adı: Flow (1990). HYB Yayıncılık'tan 2005'te farklı bir çevirisi de çıkmıştı.

Ne anlatıyor? Psikolog Csikszentmihalyi, insanların bir işe tamamen kapıldığı, zamanı unuttuğu anları inceler ve bu duruma "akış" der. Akışın koşulları: net bir hedef, anında geri bildirim ve zorluk ile becerinin dengesi.

En işe yarar fikri: Zorluk çok düşükse sıkılırsın, çok yüksekse kaygılanırsın. Bir alışkanlığın hedefi bu ikisinin arasında olmalı. Bu, küçük başlayıp davranış otomatikleştikçe büyütmenin gerekçesidir.

Zayıf yanı: Akademik ve felsefi bir kitaptır; pratik reçete arayan okura yavaş gelebilir.

Nitorel Habit'te: Süreli bir alışkanlıkta hedef dakikayı, akışa girmeye yetecek ama seni korkutmayacak bir süreye ayarla.

Dört Bin Hafta — Oliver Burkeman

Epsilon Yayınevi, 2023. Ayrıntılı tanıtım odak kitapları listesinde. Bu listedeki yeri: diğer üç kitabın "daha iyi bir sistem" arayışına karşı bir denge. Hiçbir sistem her şeyi yetiştirmeni sağlamaz; seçim yapmak kaçınılmazdır.

Hangisi hangi soruya cevap?