Sıklık bir sözdür
Sıklık seçmek, kendine "bunu şu kadar sık yapacağım" demektir. Fazla iddialı bir söz her hafta bozulur ve seriyi anlamsız kılar. Gerçekçi bir söz ise tutuldukça güven yaratır.
Lally çalışmasına göre otomatiklik, davranışın aynı bağlamda tekrarlanmasıyla birikir. Her gün yapılan davranışlar daha hızlı otomatikleşme eğilimindedir; ama tutturulamayan bir "her gün", tutturulan bir "haftada üç"ten daha az tekrar üretir.
Altı seçenek
| Sıklık | Nasıl çalışır | Uygun davranışlar |
|---|---|---|
| Her gün | Her gün listede | İlaç, diş, kısa okuma, su |
| Hafta içi | Pazartesi–cuma | İşe bağlı rutinler, sabah planlama |
| Hafta sonu | Cumartesi–pazar | Uzun yürüyüş, haftalık temizlik, aile zamanı |
| Seçili günler | Senin seçtiğin günler | Sabit programlı spor, kurs |
| Her N günde | Eklendiğin günden başlayarak her N günde bir (2–365) | Bitki sulama, iki günde bir antrenman |
| Haftada N kez | Haftanın herhangi N gününde (1–7) | Esnek spor, yazma, öğrenme |
Nasıl seçmeli?
Üç soruyla:
- Davranış belirli bir güne mi bağlı? Kurs salı ve perşembe ise Seçili günler. İşe bağlıysa Hafta içi.
- Belirli bir ritmi mi var? İki günde bir sulanan bitki için Her N günde.
- Günler değişken ama toplam önemli mi? Haftada N kez. Hangi gün yapacağına o gün karar verirsin; haftalık hedef görünür kalır.
Emin değilsen Haftada N kez genellikle en bağışlayıcı seçenektir. Özellikle DEHB'de ya da düzensiz çalışma saatlerinde iyi çalışır; bkz. planlı dinlenme.
Planlı olmayan günler
Bir alışkanlık o gün planlı değilse, Bugün listesinin altında Bugün planlı değil bölümünde Dinlenme etiketiyle görünür. Bu günler seriyi bozmaz: seri sadece planlı günleri sayar.
Haftada N kez'de mantık biraz farklıdır: haftalık hedefe ulaşana kadar alışkanlık her gün listededir ve satırda "Bu hafta 2 / 3" gibi bir sayaç görünür. Hedefe ulaşınca haftanın geri kalanında dinlenmeye geçer. Hafta yenilenince sayaç sıfırdan başlar; bkz. taze başlangıç etkisi.
Sıklığı ne zaman değiştirmeli?
- İki-üç hafta üst üste kolayca tutturuyorsan bir adım artır.
- Sürekli tutturamıyorsan bir adım azalt. Bu bir yenilgi değil, plana veri eklemektir.
- Hayatında bir değişiklik olduysa (yeni iş, taşınma), sıklığı yeni programa göre yeniden kur.
Oliver Burkeman'ın Dört Bin Hafta'daki hatırlatması burada işe yarar: her şeyi her gün yapmak mümkün değil. Sıklık seçmek, neyi ne kadar yapacağını bilinçli olarak sınırlamaktır.
Bu yazıda geçen kitaplar
- Atomik Alışkanlıklar
- Dört Bin Hafta
Tüm kitaplar ve onları anan yazılar: Kütüphane.
Kaynaklar
- Clear, J. (2018). Atomic Habits. Avery. Türkçesi: Atomik Alışkanlıklar, Pegasus Yayınları, 2019.
- Burkeman, O. (2021). Four Thousand Weeks. Farrar, Straus and Giroux. Türkçesi: Dört Bin Hafta, Epsilon Yayınevi, 2023.
- Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.
Bu nota bağlanan yazılar
- Ne Zaman, Nerede: Uygulama Niyetleri
- Hep Açık Olmak Zorunda Değil: Planlı Dinlenme
- İlk Alışkanlığını 5 Dakikada Kur
- Seriyi ve Isı Haritasını Okumak
- Azim, Zihniyet ve Direnç: Devam Etmek Üzerine Kitaplar
- Uyku, Hareket ve Günün Ritmi: Enerji Kitapları
- Değişimi Başlat: Uygulamalı Özet
- Hangi Sorun, Hangi Kitap? Alışkanlık Kitapları Haritası
Okuduğunu bugün dene: Nitorel Habit'te bir alışkanlık ekle, tek dokunuşla işaretle.