Ne Zaman, Nerede: Uygulama Niyetleri

Hedef ile plan arasındaki fark

"Daha sağlıklı yaşayacağım" bir hedeftir. "Pazartesi, çarşamba ve cuma 18:30'da işten çıkınca parkta 20 dakika yürüyeceğim" bir plandır. Psikolog Peter Gollwitzer ikincisine uygulama niyeti der: davranışı belirli bir zamana, yere ya da duruma bağlayan "eğer–o zaman" planı.

Eğer [DURUM], o zaman [DAVRANIŞ].

Ne kadar işe yarıyor?

Gollwitzer ve Sheeran 2006'da 94 bağımsız çalışmayı birleştiren bir meta-analiz yayımladı. Uygulama niyeti kuran katılımcılar, sadece hedef koyanlara göre hedeflerine belirgin biçimde daha sık ulaştı. Ortalama etki orta-büyük düzeydeydi (d ≈ 0,65). Bu, davranış değişikliği araştırmalarında az rastlanan bir büyüklüktür.

Gerçek hayattan bir örneği Katy Milkman ve arkadaşları verir. Bir şirkette çalışanlara grip aşısı hatırlatması gönderildi. Hatırlatmada aşıya gidecekleri günü ve saati yazmaları için boş alan olan grupta aşılanma oranı, sadece bilgi alan gruba göre daha yüksekti. Yalnızca bir tarih yazmak bile farkı yaratmaya yetti. Milkman bu çalışmayı ve benzerlerini Değişimi Başlat'ta ayrıntılı anlatır.

Neden işe yarıyor?

Gollwitzer'e göre iki mekanizma var:

1. Durum zihinde öne çıkar. "Cuma 18:30, park" planını kurduğunda, o an geldiğinde fark etme olasılığın artar.
2. Karar önceden verilmiştir. O an geldiğinde "şimdi mi yapsam, sonra mı?" diye düşünmezsin. Davranış, alışkanlığa benzer biçimde duruma bağlanır.

Yani uygulama niyeti, bir alışkanlık daha oluşmadan ona benzer bir kısayol yaratır. Alışkanlık yığma bu fikrin özel bir hâlidir: durum olarak mevcut bir davranışı kullanır.

Engel planları

Uygulama niyetinin ikinci kullanımı, engelleri önceden planlamaktır:

Son satır küçük başlama fikriyle birleşiyor: engel anı için en küçük sürümü önceden seçmek.

Planı yazarken

• Zaman ya da durum somut olsun. "Akşam" yerine "akşam yemeğinden sonra".
• Yer belli olsun. Davranışı yapacağın yeri yazmak, bağlamı netleştirir.
• Tek bir davranış seç. Plan ne kadar sade olursa, o an o kadar kolay hatırlanır.
• Yazıya dök. Aklında tutmak yerine yazmak, Milkman'in aşı deneyindeki gibi küçük ama ölçülebilir bir fark yaratır.